Россия МКФХ тарифларны җайга салу өлкәсендә контроль-күзәтчелек эшчәнлеге
Россия МКФХ Төбәк тарифларын җайга салу идарәсе башлыгы Алексей Воронин үзенең чыгышын 2022 елда тарифларны җайга салу өлкәсендәге контроль эшчәнлек нәтиҗәләреннән – саннарда башлады. Спикер белдергәнчә, 17.03.2022 башлап 17.08.2022 кадәр бәяләрне (тарифларны) дәүләт тарафыннан җайга салу өлкәсендә РФ субъектларының башкарма хакимият органнарына карата контроль чараларын гамәлгә ашыруга мораторий гамәлдә булган һәм Россия МКФХ тарафыннан, мораторий бетерелгәннән бирле, 8 тикшерү үткәрелгән, 49 күрсәтмә бирелгән, РФ субъектлары башкарма хакимият органнарының 8 карары гамәлдән чыгарылып, икътисадый яктан нигезсез булган 3,58 млрд. акча янга калдырылган.
Шулай ук 2023 елда Россия МКФХ прокуратура органнары белән үзара хезмәттәшлеге көчәйтелгән. Үзара хезмәттәшлек түбәндәге формаларда башкарыла: прокуратура органнарыннан килгән материаллар буенча мөстәкыйль контроль чаралар үткәрү; прокуратура органнары үткәргән күзәтчелек чараларында катнашу; бәяләрне (тарифларны) дәүләт тарафыннан җайга салу мәсьәләләре буенча прокуратура органнарына методик ярдәм күрсәтү.
Уртак контроль чаралар нәтиҗәләре буенча прокуратура органнары Россия Федерациясе законнарын бозуны туктату турында тәкъдимнәр бирә; Россия МКФХ мөстәкыйль чаралар күрә, атап әйткәндә, күрсәтмәләр бирә, тариф билгеләү турындагы карарларны гамәлдән чыгара, гаепле затларны административ җаваплылыкка тарта.
Алексей Воронин билгеләп үткәнчә, төбәкләрдәге җайга салу органнары тарафыннан расланган җайга салынулы бәяләр (тарифлар) өстеннән контрольне көчәйтү максатыннан, Россия Федерациясе Хөкүмәте тарафыннан Россия Федерациясе субъектлары башкарма органнарының бәяләрне (тарифларны) җайга салу өлкәсендә вәкаләтләрен гамәлгә ашыруын дәүләт контроле (күзәтчелеге) турында яңа Нигезләмә кабул ителгән (РФ Хөкүмәтенең 04.02.2023 № 163 карары).
Нигезләмәдә каралган әлеге контрольлек формалары:
- күчмә/документаль тикшерүләр;
- мәҗбүри таләпләрне үтәүне күзәтү.
Воронин бәяләрне (тарифларны) дәүләт тарафыннан җайга салу өлкәсендәге судка кадәрге бәхәсләрне карауга җентекләбрәк тукталды, 2022 елда 142 гариза һәм 2023 елда 94 гариза каралган. 2015-2023 елларда Татарстан Республикасында судка кадәрге бәхәсләр буенча барлыгы 51 гариза каралган.
Шулай ук, спикер билгеләп үткәнчә, хәзерге вакытта Россия Федерациясе Хөкүмәтенең үзгәрешләр кертү турындагы карары проектына Россия Икътисадый үсеш министрлыгының җайлау йогынтысын бәяләү турындагы бәяләмәсе уңай һәм Россия Юстиция министрлыгының хокукый һәм коррупциягә каршы экспертиза нәтиҗәләре буенча уңай бәяләмә алынган. Проект РФ Хөкүмәтенә кертелгән һәм карарны кабул итү 2023 елның ноябрендә планлаштырыла. Проект түбәндәгеләрне күздә тота:
- Россия МКФХ территориаль органнарына Россия МКФХ үзәк аппараты үткәргән тикшерүләрдә катнашу хокукын бирү;
- Россия МКФХ территориаль органнарына планнан тыш тикшерүләрне мөстәкыйль үткәрү вәкаләтләрен бирү;
- контроль чараларны үткәрүнең аерым срокларын кыскарту.
Алексей Воронин сүзләренчә, тарифларны дәүләт тарафыннан җайга салу өлкәләрендә контроль-күзәтчелек чараларын үткәргәндә ачыклана торган бер төрле бозулар:
- Җайга салынулы хезмәтләргә тарифларны билгеләгәндә кабул ителгән чыгымнарны җитәрлек дәрәҗәдә икътисадый нигезләмәләү (җайга салынулы оешманың тариф заявкасының тариф органы хезмәткәрләре тарафыннан җитәрлек анализланмавы яки тарифларны билгеләү турындагы эш буенча эксперт нәтиҗәсендә үткәрелгән анализны тулы чагылдырмау)
- Җайга салына торган хезмәтләргә тарифларны билгеләгәндә эшчәнлек төрләре буенча чыгымнарны һәм керемнәрне аерым исәпкә алу турындагы нигезләмәләрне исәпкә алмау
- Килешүләрдә кабул ителгән бәяләрне аларның икътисадый нигезлелеге ягыннан анализлауның булмавы
- Оешмаларның НВВ коррекцияләрен дөрес үткәрмәү
- Кабул ителгән НВВ һәм электр энергиясен тапшыру хезмәтләренә тарифларның туры килмәве
- Электр энергиясен тапшыру хезмәтләренең сыйфатына йогынты ясамаган чыгымнарны законсыз исәпкә алу
- Төзәтү ысулын дөрес кулланмау
2023 елда контроль эшчәнлектә яңа алымнар:
- Тикшерүләрнең шактый өлеше хокук саклау органнары инициативасы буенча яки алар катнашында үткәрелә.
- Күпчелек контроль чаралар контрольдәге зат белән турыдан-туры аралашмыйча, мәҗбүри таләпләрнең үтәлешен күзәтү формасында үткәрелә. Күзәтү барышында аерым техник-икътисадый күрсәткечләр тикшерелә, алар буенча Россия МКФХ мәҗбүри таләпләрне бозу куркынычын күрә.
Шулай ук планлы һәм планнан тыш тикшерүләр предметы киңәйтелгән. Хәзер Россия МКФХ түбәндәгеләрне тикшерә:
- газ транспортлау тарифына махсус өстәмә;
- җайга салынулы оешмаларның челтәр (транзит, җылылык белән тәэмин итүче) оешмаларның критерийларына туры килүе;
- җылылык белән тәэмин итү бәя зоналарында бәяләрнең чик (индикатив) дәрәҗәләре.
Чыгыш нәтиҗәләре буенча спикер 2023 елгы Бөтенроссия тариф конференциясенең төп нәтиҗәләрен игълан итте:
- «Максатлы амортизация» механизмын кертү;
- Электр челтәре җиһазлары берәмлеге буенча хезмәт күрсәтү чыгымнарның чик күләмен чикләү механизмнарын эшләү;
- Тарифларны җайга салуны 1 декабрьгә күчерү;
- Җайга салу контрактларын куллану тәҗрибәсен масштаблау;
- ФОТка чыгымнарны тарифларда исәпкә алу буенча законнарны камилләштерүдә тәкъдимнәр эшләү, шул исәптән мондый чыгымнарны нормалаштыру, шулай ук социаль ихтыяҗларга чыгымнарны ФОТтан теркәлгән гарантияле процент рәвешендә билгеләү;
- Челтәр оешмалары критерийлары буенча алга таба эшне хуплау, шул исәптән газ бүлү оешмалары критерийларын кертү;
- Бердәм хокукны куллану практикасын эшләү буенча Россия МКФХ экспертлар советын булдыру;
- Җайга салынулы оешмаларны тикшерүгә мораторийны бетерү мәсьәләсен тикшерү;
- Россия МКФХ территориаль органнарына тарифларны дәүләт контроле буенча вәкаләтләр бирү;
- Федераль закон дәрәҗәсендә БМАС ФДМС статусын ныгыту;
- Инвестицион ресурсларны куллануга дәүләт контролен автоматлаштыру;
- Тарифларны җайга салу өлкәсен кадрлар белән тәэмин итү эшен көчәйтү.